In 1943 ben ik in de hervormde kerk gedoopt. Mijn leven lang was ik actief in die kerk en haar opvolger, de Protestantse Kerk. Hoeveel ‘startzondagen’ moet ik dan wel niet hebben meegemaakt? Allicht een zestigtal.
Een merkwaardig geval, die startzondag. Ze heeft de suggestie in zich van iets nieuws. Het ‘kerkelijk werk’ vangt aan! Echt nieuw is het natuurlijk nooit - al was het alleen maar omdat er elk jaar weer een ‘startzondag’ is. In de kern is het altijd hetzelfde. Wat er van start gaat was er vorig seizoen ook al: de vergaderingen, de werkgroepen, de kringen, de lezingen, de catechisaties, de cursusbijeenkomsten, de bijzondere kerkdiensten en projecten. We pakken enkel de draad weer op. Want de zomer is voorbij. Maar op sommige terreinen zijn we helemaal niet gestopt. De kerkdiensten gingen de hele zomer door. Voor menigeen zijn die diensten juist de kern van de zaak. Ze worden op heel wat plaatsen niet minder bezocht dan diensten in bijvoorbeeld de adventstijd. Hoezo een nieuwe start?
Het pastoraat gaat ook altijd door. Vergeten we niet dat grote groepen mensen helemaal niet met vakantie gaan. De thuisblijvers verwachten dat ook in de zogeheten vakantietijd een kerk voor hen klaar staat. Misschien hebben ze juist dan behoefte aan contact. Wel en wee stopt ook nooit. Ik heb wel eens in de zomer verbleven in de pastorie van een familielid. Gaat de telefoon. Een mevrouw meldt: ‘Mijn man heeft zich verhangen’. Je schrikt je het apelazarus, maar je weet ook: hier is hulp nodig, de kerk moet er zijn, ook bij een temperatuur van dertig graden. Voor een gemeente die zichzelf respecteert is er nooit vakantie.
Vanwaar dan die behoefte aan een ‘startzondag’? Het zijn nogal opgetuigde evenementen tegenwoordig. Niet alleen een ‘startdienst’ met koffiedrinken, maar ook bijvoorbeeld presentaties van het kerkelijk werk, een lunch, spelletjes voor jong en oud, workshops, concerten, een vesper aan het slot. Sommigen breiden het zelfs uit tot een weekend. De Protestantse Kerk speelt erop in door materiaal aan te bieden rond die ‘startzondag’. Vorig jaar was het thema ‘Wij geloven’, nu is het ‘Vol van hoop’. Volgend jaar is dus ‘liefde’ aan de beurt… Maar de meeste gemeenten gaan hun eigen weg. Ze hebben hun eigen motto’s of thema’s die op de startzondag ‘in de markt worden gezet’. De variatie qua onderwerp en aanpak is groot. Kijk dit blad door en u ziet het. De trend om fors uit te pakken op deze dag lijkt mij wel aanwezig. Ik denk dat dit komt omdat we behoefte hebben aan een klaroenstoot, een soort ‘alle hens aan dek’, een inspirerend moment en wellicht een peptalk. Maar ook is er behoefte aan gemeentebrede saamhorigheid en gelegenheid die te uiten, buiten de kerkdiensten en de koffiemomenten om.
Lang geleden, in 1972, mocht ik meewerken aan de ‘startdienst’ in de Sint Walburgskerk in Zutphen. Vier gemeenteleden werd gevraagd in die dienst iets te zeggen over hun wensen en verwachtingen voor het nieuwe seizoen. Ik sloot de rij van deze vier met een praatje over ‘gemeenschap’. Heel aardig, maar het bleef wel tot de ‘startdienst’ beperkt. De dienst was de klaroenstoot waarmee de gemeente het moest doen. Tegenwoordig willen we meer dan alleen de dienst. Praten over ‘gemeenschap’ is mooi, die gemeenschap beleven en in praktijk brengen, ook buiten de dienst om, nog veel mooier. We willen ontmoetingen en gezamenlijke activiteiten. Saamhorigheid, gemeente zijn over alle grenzen heen, met z’n allen er tegen aan, maar ook gezelligheid en contact. Geweldig, maar misschien schieten we daar (soms) in door.
Begin jaren tachtig was ik als kerkenraadslid nauw betrokken bij de organisatie van het ‘Dagje Kerk’, zoals we de startzondag in onze gemeente noemden. Een collega-ambtsdrager moest er niets van hebben. Hij vroeg elk jaar nadrukkelijk om niet ingeroosterd te worden tijdens het ‘Dagje Kerk’. Voor hem geen startzondag! Dan liet hij zijn neus niet zien. Waarom? Ik denk: omdat ‘kerk’ voor hem iets anders was dan een dienst met al die toeters en bellen en veel volk op de been, gevolgd door een hapje en een drankje, percussiebands, workshops schilderen, filmvoorstellingen, oud-Hollandse spelletjes, puzzeltochten, barbecueën en zo meer.
(uit Kerk in de Stad, 3 september 2010)
| Maarten Luther |
| Klaroenstoot |
| Huwelijk van smaragd |
| Met Pasen in Rome |
| Zomerse gedachten |
| Een jaar ouder |
| Oase-stukjes |
| Samen delen |
| Goede zondag |
| Van Oost naar West |
| Een witte raaf |
| Kerken op Kanaleneiland |