De laatste jaren willen ze niet meer komen, de kinderen. Jammer. Terwijl het zo’n mooi moment is, op de elfde november. De bel gaat in de vooravond. Nietsvermoedend doen we open…. We kijken het duister in. Daar staat het troepje ons op te wachten met het licht van hun lampions. Enthousiast heffen ze hun gezang aan, over de koeienstaarten of wat er verder zoal tot het repertoire van Sint Maarten mag behoren. We kennen de tekst onderhand wel en toch kijken wij verrast alsof het de eerste keer is dat we het horen. We danken hen allerhartelijkst. ‘O wat leuk dat jullie dat voor ons hebben gezongen…en wat een mooie lampions…’ De schaal met lekkers staat in de gang al klaar. Gretig doen ze zich te goed. Aan de weg wachten hun moeders of oudere zussen. Opgetogen gaan ze verder.
Nee, ze komen niet meer. Waardoor dat is, weet ik niet. Er zijn blijkbaar geen onderwijzers en moeders en vaders in onze buurt die het stimuleren en de kinderen kunnen aansteken. Maar elders kan het anders zijn. Daar zijn misschien wel mensen in vuur en vlam. Het is echt zo’n feest voor de novembermaand. Het is koud en guur geworden in het land, de bladeren vallen van de bomen, najaarsstormen en slagregens gaan over ons heen, grijze luchten teisteren de stad, het is al vroeg donker, de tijd van kleumen en huiveren is aangebroken. Je kunt er triest van worden. ‘Altijd november, altijd regen, altijd dit lege hart, altijd,’ dichtte Jacques Bloem. En dan is daar opeens Martinus van Tours, die ons vanuit de vroege middeleeuwen aankijkt en ons met dat klassieke verhaal van de mantel probeert op te vrolijken met zijn mededeelzaamheid. Warmte in een kil bestaan. Delen met elkaar, omzien naar wie het minder heeft. De helft van je mantel plus wat geld voor voedsel schenken aan een arme, hongerige en verkleumde bedelaar die om een aalmoes vraagt.
Men heeft wel geprobeerd het feest van Sint Maarten te koppelen aan die andere elfde november, de dag waarop er een eind kwam aan de Eerste Wereldoorlog. Dus een soort vredesdag. Maar dat is niet gelukt. Sint Maarten heeft niet veel op met politieke idealen. Ook niet met religieuze, ofschoon hij een katholiek heilige is. Hij behoort toe aan een eeuwenoude volkstraditie, opgebloeid uit volksverering, die het houdt bij een simpel idee: ‘samen delen’.
Ook in de stad Utrecht wordt Sint Maarten gevierd. Juist in Utrecht, mag je wel zeggen, want het Sint Maartensfeest heeft hier oude papieren en het zogeheten Sint Maartensberaad borduurt daar graag op voort. Voor en op 11 november was er dit jaar weer van alles te doen. In de wijken, vanaf het stadhuis, in het Catharijneconvent, in het Archief, in de Sleep-in, in en om de Dom en andere kerken. De klokken beierden dat het een lieve lust was. Utrecht profileert zich als Sint Maartenstad. In 2011 wil men speciaal uitpakken, want op 11-11-’11 moet er natuurlijk een feest zijn dat meer dan ooit klinkt als een klok.
En dan is er Sinterklaas. De goede Sint en Sint Maarten, het is een paar apart. Hun feesten schijnen met elkaar te maken te hebben. In Vlaanderen lopen ze door elkaar heen. Ze hebben dan ook veel gemeen. Beiden katholieke heiligen die door ‘de wereld’ worden omhelsd. Geseculariseerde heiligen eigenlijk. Helden in het goed doen. Kindervrienden. Sinterklaas wint het in populariteit en als het op toeters en bellen aan komt, maar Sint Maarten heeft misschien meer diepgang. De kleumende en hongerige bedelaar voor de stadspoort van Amiens komt op ons toe als een zinnebeeld van wie vandaag de dag in de penarie zit. Daarom reiken het Diaconaal Missionair Orgaan en het Citypastoraat van de Domkerk elk jaar de prijs ‘Mantel van Sint Maarten’ uit aan een organisatie in de stad die opkomt voor mensen in de knel. En daarom sloten allerlei organisaties de 11e november in de Dom een verbond dat moet leiden tot een Diaconaal Platform Utrecht. Helpen wie geen helper heeft, delen met elkaar, het zijn oude en steeds weer actuele diaconale motto’s, gesymboliseerd door die Romeinse soldaat die we vooral kennen als de vereerde bisschop van Tours.
| Klaroenstoot |
| Huwelijk van smaragd |
| Met Pasen in Rome |
| Zomerse gedachten |
| Een jaar ouder |
| Oase-stukjes |
| Samen delen |
| Goede zondag |
| Van Oost naar West |
| Een witte raaf |
| Kerken op Kanaleneiland |